Cổ nhân di Pháp Bảo
Kim nhân tiếp tư lương

Người xưa truyền Pháp Bảo

Người nay nhận suy tư

TO BOTTOM
Chương 6

Âm

Nghĩa

Luận

Tầm Phật

 

Dạ dạ băo Phật miên

Triêu triêu hoàn cộng khởi

Khởi tọa trấn tương tùy

Ngữ mặc đồng sở chi

Tiệm hào bất tuơng ly

Như thân ảnh tương tự

Dục thức Phật khứ xứ

Chỉ giá ngữ thính thị.

T́m Phật

 

Đêm đêm ôm Phật ngủ

Ngày ngày cùng Phật dậy

Ngồi đứng hằng theo nhau

Nói nín đồng chung ở

Măi măi chẳng xa nhau

Như h́nh cùng với bóng

Muôn biết Phật ở đâu

Xem chổ nói năng ấy.

(Phó Đại Sĩ.)

Phật dạy: Phiền năo tức Bồ-Đề. Sanh tử tức Niết-Bàn. Vậy hằng ngày sức năng đưa ta vào đường tà nẻo ác chính là tâm ma. Mà đă có tâm ma th́ tâm Phật cũng chính là nó. Kềm lại, tư duy quán chiếu từng ư nghĩ, lời nói, hành động theo hướng nhân quả an lành, vị tha hoan hỷ th́ tức là tâm Phật xuất hiện, đó chính là Phật mà lâu nay ta hằng mong.

Chân Ngộ

 

Tam thập niên lai tầm kiếm khách

Kỷ hồi lạc diệp hựu trừu chi

Tự ḷng nhứt kiến đào hoa hậu

Trực chí như kim cánh bất nghi.

Chợt Ngộ

 

Ba mươi năm t́m trang kiếm khách

Bao phen lá rụng lại đâm chồi

Từ ngày thấy được hoa đài nở

Thẳng đến hôm nay sạch hết nghi.

(Thiền Tăng Linh-Vân Chí-Cần.)

Muốn cuộc đời an lành phải t́m được sức năng an lành. Điều này không thể t́m ở ngoại cảnh hoặc tha nhân dù có tốn công phu thành khẩn đến đâu. Hăy ḥa vào sinh tiến của mọi vật, lắng yên tĩnh thần nhận biết nguồn an lạc của nội tâm và đó là sức năng an lành nơi tâm thức ta hiển bày.

Qui Lộ

 

Xứ xứ phùng qui lộ

Đầu đầu đạt cố hương

Bổn lai hiện thành sự

Hà tất đăi tư luơng.

Đường Về

 

Đâu đâu cũng chính đường về

Nơi nơi cũng chỉ là quê của ḿnh

Xưa nay việc ấy đă thành

Sẵn sàng đâu đợi phân rành mới hay.

(Thần Chiếu Bổn-Như)

Xả bỏ ngoại cảnh, tĩnh tâm an lạc, niềm vui tinh thần xuất hiện. Ánh sao tâm thức hiển bày, soi đường để ta trực nghĩ, trực nói va trực làm. Như thế tâm thức hiện vạn pháp, vạn pháp là tâm thức, đâu cần ǵ để tư duy nữa.

Vô Thường

 

Thân như điện ảnh hữu hoàn vô

Vạn mộc xuân vinh thu hựu khô

Nhậm vận thịnh suy vô bố úy

Thịnh suy như lộ thảo đầu phô.

Vô Thường

 

Thân như bóng chớp chiều tà

Cỏ xuân tươi tốt thu qua rụng rời

Sá chi suy thịnh việc đời

Thịnh suy như hạt sương rơi dầu gành.

(Thiền Sư Vạn-Hạnh)

Khổ v́ vô thường tại ta chấp dính vào một giai đoạn biến thiên nào của vô thường rồi sanh khổ lụy. Chứ chúng ta đừng màng đến vô thường, mặc chúng sanh diệt, nước trong nhiều th́ uống, trong ít th́ rửa mặt, ít nữa t́ rửa chân, tự tại thản nhiên,  buông nắm vô ngại th́ vô thuờng c̣n làm ǵ được ta.

Không Lí

 

Diệu bổn hư vô minh tự khoa

Ḥa phong suy khởi biến Ta-Bà

Nhân nhân tận thức vô vi lạc

Ngộ đắc vô vi thỉ thị gia.

Lư Không

 

Trống vắng gốc mầu sáng rực ra

Gió ḥa nổi dậy khắp Ta-Bà

Người người nên biết vô vi sướng

Ngộ được vô vi mới thật nhà.

Năng lực an lành bên trong tâm thức chính là sức mạnh đề khởi khi nắm và thả trước mọi việc. Khi cần tạo cuộc sống và làm nơi nương tựa cho tâm linh th́ nắm vững chắc. Khi trở ngại th́ buông thả một cách tự tại. Làm tất cả mà không vướng không chấp, được không tự kiêu, mất không sầu buồn. Đó là tinh thần vô vi trong cuộc đời.

Thị Đạo Kệ

 

Ngă kim phổ quán chúng sanh giới

Sanh lăo bệnh tử thùy năng miễn

Nhược nhân dục miễn thử tứ khổ

Tiến thủ bổn vô sanh tử xứ.

Kệ dạy Đạo

 

Ta nay xem khắp mười phương cơi

Sanh già bệnh chết không ai khỏi

Nếu muốn vượt thoát mọi khổ đau

Trong chổ vô sanh nên tiến tới.

(Thiền sư Hiểu-Phong)

Sanh trụ hoại diệt là diễn tiến của sự vật thăng hoặc trầm. Tuy nhiên cực thăng sẽ đến trầm, cực trầm sẽ thăng. Chu kỳ luân chuyển rất tự nhiên ấy, nhưng đă làm bao nhân sanh thống khổ. Vậy suy nghiệm kỹ xem tại đâu? Biết suy nghiệm th́ sẽ ra, hăy xả tất cả th́ sự an lành thư thái sẽ có.

B́nh Thường Tâm

 

Nhật dụng sự vô biệt.

Duy ngộ tự ngẫu hài

Đầu đầu phi thủ xả.

Xứ xứ vật trương quai

Chu tử thùy vi hiệu.

Khẩu sơn tuyệt điểm ai

Thần thông tịnh diệi dụng.

Vận thủy dữ ban sài.

Tâm B́nh Thường

 

Hằng ngày không việc khác.

Ḿnh ta tự hài ḥa

Mỗi niệm không lấy bỏ

Nơi nơi nào trái bày

Đỏ tím do ai đạt

Đồi núi bặt trần ai

Thần thông cùng diệu dụng

Gánh nước bửa củi tài.

(Bàng Cư-Sĩ)

Tâm b́nh thế giới b́nh. Hăy giữ b́nh thường trước mọi việc có nhân quả, nghiệp báo, nhân duyên sẽ tự thu xếp lấy. Trái lại, nếu chấp vướng, buông theo th́ sẽ tự làm mất ḿnh trước những thay đổi biến thiên của mọi sự vật. Nên nhớ, nếu b́nh thường trước mọi sự việc th́ mọi sự việc sẽ b́nh thường với ta.

Vô Thường Thức Tỉnh

 

Thu lai bất báo nhạn lai qui

Lănh tiếu nhân gian tạm phát bi

Vị báo môn nhân hưu luyến trước

Cổ sư kỉ độ tác kim sư.

Tỉnh Thức Vô Thường

 

Thu về chẳng bảo nhạn theo bay

Cười nhạt người đời uổng xót thay

Thôi hởi môn đồ đừng quyến luyến

Thầy xưa mấy lượt hóa thầy nay.

(Thiền Sư VN Từ Đạo-Hạnh)

Luân hồi, chuyển tiếp đưa nghiệp báo oan gia trái chủ triền miên đến vô lượng kiếp. Quay lại bản tâm cũng phải nhờ con đường luân hồi, chuyển tiếp để quay trở lại. Nhưng điều quan trọng là phải nhận chân được sự thay đổi chuyển tiếp để nối tiếp nhân duyên, bằng không nếu mê mờ dính chặt vào một giai đoạn nào, th́ con đường quay về sẽ bị gián đoạn.

Bồ Đề Chủng Tính

 

Mỹ ngọc tàng ngoan thạch

Liên hoa xuất ứ nê

Tu tri sanh tử xứ

Ngộ thị tức Bồ-Đề.

Hạt Giống Bồ Đề

 

Ngọc quư ẩn trong đá

Hoa sen mọc từ bùn

Nên biết chổ sanh tử

Ngộ vốn thiệt Bồ-Đề.

(Thiền sư Chân-Nguyên)

Phật dạy: Ta-bà đu khổ chính la tịnh độ an vui. Thật là kỳ diệu, nhưng cũng thật là lạ kỳ. Kỳ diệu bởi tâm thức luôn hiển phát bởi những hoàn cảnh trái ngang. Những ǵ mà người đời lo sợ hăi hùng, nhưng với người tu tập lại là môi trường tu tập. Cảnh khổ là nấc thang cho bậc anh tài, là kho tàng quư báu cho người khôn khéo, và là một vực thẳm cho người yếu đuối.

Phát Đại Nguyện

 

Thế thế sanh sanh

Bất muội Phật chỉ

Tự giác giác tha

Vô gián bỉ thử

Phươgn tiện đề huề

Nhập ư nhất quỹ.

Phát Nguyện Lớn

 

Kiếp kiếp lại đời đời

Phật luôn chiếu sáng ngời

Ta gnười đều giác ngộ

Đây đó chẳng phân đôi

D́u dắt nhau phương tiện

Một lới cùng tới nơi.

(Thiền sư VN Bản-Tịnh)

Buông xuôi theo đường luân hồi sanh tử đến nơi thảm năo tột cùng, bởi sức năng của nghiệp báo cuốn đi. Quay về tính giác được giải thoát an lành, khỏi ṿng sanh tử, cần nhờ sức nguyện lớn mới giải được mê mờ nhiều kiếp, hiển ciếu tánh Phật ḥa chung vào hướng Như-Lai, tự độ độ tha trở về bản giác.

Vô Ngại

 

Nhứt thiết chư pháp giai ṭng tâm sanh

Tâm vô sở sanh pháp vô sở trụ

Nhược đạt tâm địa sở trụ vô ngại

Phi ngộ thượng căn thận vật khích hứa.

Không Ngại

 

Tất cả các pháp đều từ tâm sanh

Tâm không chổ sanh pháp vô chổ trụ

Nếu đạt tâm địa chổ trụ vô ngại

Chẳng gặp thượng căn dè dặt chớ nói.

(Thiền sư Hoài Nhượng)

Tất cả đều từ tâm, vạn pháp do tâm khởi động. Nếu hiểu lư nầy th́ sống tu tập rất tự tại. Tuy nhiên nếu với người hạ căn không nên nói, v́ kẻ hạ căn cần có chổ nương tựa.

Tẩy Tịnh Phàm Tâm

 

Nhậm tính tiêu dao chung nhật nguyệt

Tùy duyên phóng khoáng cảnh trần ai

Đản tận phàm tâm trừ ô nhiểm

Vô biệt thắng giải bất trước y.

Rửa Sạch Ḷng Trần

 

Tự tại tiêu dao suốt tháng ngày

Tùy duyên phóng khoáng cơi trần ai

Lắng sạch ḷng trần đầy ô nhiểm

Cuộc đời thế đấy bận tâm chi.

Ḷng trần náo động ô nhiễm hiện ra tất cả, nếu lao theo giải trừ ô nhiễm th́ không bao giờ hết. Ngay gốc là ḷng trần được lắng đọng th́ ô nhiễm tự nhiên biến mất.

Bồ Đề Tâm

 

Ngọc lư bí thanh diễn diệu âm

Cá trung măn mục lộ thiền tâm

Hà sa cảnh thị Bồ Đề đạo

Nghĩ hướng bồ đề cách vạn tầm.

 

Tâm Bồ Đề

 

Ngọc sẵn âm thanh phát diệu âm

Bỏ ngoài cá thể lộ thiền tâm

Muôn ngàn cảnh giới Bồ Đề có

Dụng ḷng t́m kiếm cách biệt tâm

 

Âm thanh an lành sẵn có trong tính Phật. Phải xả bỏ cá thể riêng biệt mới thấu được ư nầy. Càng t́m kiếm càng không hề thấy, cứ tự nhiên tu tập b́nh thường tức khắc tâm Bồ Đề sẽ hiện lộ ngay.

Trí Nhân

 

Trí nhân tự phúc phương tri túc

Như hà tha lộc khởi tham dục

Ư tha phúc lộc tha sở hộ

An nhẫn tự tâm khởi tâm khúc.

Người Trí

 

Phước ḿnh riêng đủ lắm rồi

C̣n toan mo ước lộc ai làm ǵ

Phước ai kẻ ấy yêu v́

Chớ nên sanh bụng bất ngh́ tà gian.

(Thiền sư Trí Bảo)

Phúc lộc mọi người có sẳn, nếu ḿnh muốn cướp đoạt lộc của người khác th́ chẳng những không hưởng được mà c̣n bị họa hoạn vào thân. Phúc lộc đoạt của người khác là của hoạnh tài.

Hiển Thị

 

Di Lặc chân Di Lặc

Phân thân thiên vạn ức

Thời thời thị thời nhân

Thời nhân tự bất thức

Hiện Rơ

 

Di Lặc hiện thân Di Lặc

Phân thân vạn ức độ người thế gian

Ta hằng khuyên nhủ lời an

Người đời không tỉnh nào màng biết ta.

(Bố Đại Ḥa Thượng)

Phật Di Lặc tượng trưng cho hạnh hoan hỷ, mà hạnh hoan hỷ th́ có sẳn trong tất cả mọi người. Hạnh hoan hỷ luôn lên tiếng với chúng ta khi ch́m đắm trong mê mờ, nhưng chúng ta nào có hay đâu.

Quy Ngộ

 

Tâm thức chi trung độc lộ thân

Duy nhân tự khẳng măi phương thân

Tích thời mậ hướng đồ trung mịch

Kim nhật khán như hỏa lư băng.

Rơ Đường Về

 

Chính nơi tâm thức bày một thân

Chỉ người tự nhận mới là gần

Lúc xưa lầm hướng ngoài đường kiếm

Giống tợ băng trong lửa cháy rần.

Muốn an lành hăy quay về tâm thức và thật lắng ḷng. Muốn lắng ḷng th́ đừng hướng ngoại t́m kiếm sự an lành. Hướng ngoại t́m an lành nếu có, sẽ mất nhanh ngay, giống như nước đá đưa vào lửa sẽ tan biến mất.

Thị Đạo Kệ

 

Kư hoài xuất tố dưỡng hung trung

Văn thuyết vi ngôn ư duẫn tùng

Tham dục truất trừ thiên lư ngoại

Hy di chi lư nhật bao dung.

Kệ Dạy Đạo

 

Như muốn ĺa xa cơi bụi hồng

Vẳng nghe lời diệu hăy vui ḷng

Đuổi ngoài ngàn dặm ḷng tham muốn

Để lẽ huyền vi chứa ở trong.

(Thiền Sư Trí Nhàn)

Lời diệu mầu chuyển xoay đau khổ đua đến an lành luôn vang động trong ḷng mọi người. Nhưng muốn tiếp nhận được th́ hăy xả bỏ ḷng tham dục về hướng xấu, tức khắc lời diệu mầu sẽ hiện ra.

Ly Vật Pháp

 

Xuân lai hoa điệp thiện tri th́

Hoa điệp ưng tu cộng ứng kỳ

Hoa điệp bổn lai giai thị huyễn

Mạc tu hoa điệp hướng tâm tŕ

Pháp Rời Vật

 

Xuân sang hoa bướm khéo quen th́

Bướm luyện hoa cười vẫn đúng kỳ

Nên biết bướm hoa đều huyễn ảo

Kệ hoa mặc bướm để ḷng chi.

(Thiền Sư Giác Hải)

Mùa xuân đến hoa nở không cần gọi bướm, bướm vẫn biết đến đúng lúc. Lư liên quan vũ trụ là thế, điểm chính ta nên để ư là ta có ḥa hợp lư diễn biến nầy không. Nếu ḥa hợp th́ yên lành, c̣n không th́ chướng ngại đau khổ.

Vô Thường Ngộ

 

Thân như tường bích dĩ đồi th́

Cử thế thông thông thục bất bi

Nhược đạt tâm không vô sắc tướng

Sắc không ẩn hiện nhậm thôi di

Rơ Vô Thường

 

Thân như tường vách đă lung lay

Lật đật người đời thật xót thay

Nếu được ḷng không không tướng sắc

Sắc không ẩn hiện mặc vần xoay.

(Thiền Sư VN Viên Chiếu)

Diễn tiến của một thân chúng sanh qua luân hồi trong sáu cơi, thăng trầm đều từ năng lực nối tiếp liên chuyền của mỗi kiếp. V́ thế nên để tự nhiên diễn tiến của thân, mà hăy lo tu tập chuyển giải nội tâm để thân diễn biến tốt đẹp hơn.

Trần Tâm

 

Vô đoan tri diệu đế

Hữu thức thị trần tâm

Dục tẩy trần tâm tịnh

Hồi đầu mạc úy thâm.

Bụi Ḷng

 

Bỗng dưng giác ngộ thấy chơn tâm

Tri thức làm vương vấn bụi trần

Muốn ḷng gột rửa tâm trong sạch

Trở về chớ ngại chổ cao thâm.

(Thiền Sư Minh Bổn)

Biết thấy ngộ chưa là đủ v́ chỉ là sở trí, hăy xả biết thấy ngộ ra, trở về trạng thái b́nh tâm th́ mới thâm nhập được vào chổ sâu thâm của tâm thức.
Back to top Chương 7